Biohacking

Sportowe geny – czy coś takiego rzeczywiście istnieje?

Predyspozycje do osiągania dobrych wyników w sporcie to kwestia niezwykle złożona, na którą wpływ mają czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Czy można zatem mówić o czymś takim jak sportowe geny?

Jak pokazują wyniki prowadzonych od ponad 20 lat badań, wyróżnić można pewne geny, które są powiązane ze sportowymi osiągnięciami i które wpływają na zdolności motoryczne, takie jak chociażby szybkość, wytrzymałość czy siła.

Sportowe geny – garść najważniejszych informacji

Do tej pory udało się już zidentyfikować około 200 polimorfizmów genetycznych mających bezpośredni związek z aktywnością fizyczną. Ponad 20 z nich zostało porównanych z wynikami osiąganymi przez sportowców. Sportowe geny, które w największym stopniu powiązane są z mocą, szybkością oraz wytrzymałością to ACE oraz ACTN3. Warto wspomnieć tutaj także o zagadnieniach, jakimi są genetyczne testy przesiewowe mające przewidzieć ryzyko kontuzji oraz doping genowy. Więcej na ich temat – w dalszej części artykułu.

Sportowe geny a sprint

Wspomniany gen ACE koduje strukturę białka sarkomerowego, z którym do czynienia mamy wyłącznie w szybkokurczliwych włóknach mięśniowych. Odpowiadają one za aktywności wymagające dużej mocy oraz ruchy eksplozywne wymagające dużej prędkości. Allel recesywny jest pożądany w przypadku osób trenujących sporty siłowe. Z genotypem RR bardzo często mamy do czynienia u zawodników sportów siłowych i sylwetkowych. Jeżeli chodzi natomiast o genotyp XX, jest on powiązany z redukcją siły mięśni oraz mniejszą zdolnością do sprintu.

Gen mocy, siły i wytrzymałości

Gen ACE odpowiada za kodowanie enzymu, który konwertuje angiotensynę. D ACE był pierwszym na świecie polimorfizmem genetycznym związanym z osiąganymi wynikami sportowymi. Odpowiada on za różnicowanie aktywności ACE, która to reguluje ciśnienie krwi, przyczyniając się do poprawy wydolności sercowo-naczyniowo-oddechowej. Allel I jest związany z wynikami uzyskiwanymi w sportach wytrzymałościowych, a allel D – z mocą oraz siłą. Pierwszy z nich wiąże się z niską aktywnością ACE w surowicy oraz tkankach. Efektem tego jest wzrost wydajności mięśni u maratończyków, pływaków długodystansowych, wioślarzy oraz alpinistów.

Doping genetyczny

W 2004 roku doping genetyczny został umieszczony na liście Światowej Agencji Antydopingowej i zakwalifikowany do kategorii „nieterapeutyczne wykorzystanie genów i/lub komórek, które mają zdolność poprawiania wyników sportowych”. Warto zdawać sobie sprawę z tego, że doping genowy może się przyczyniać do znacznie większej poprawy wyników sportowych niż ma to miejsce w przypadku jego wersji farmakologicznej. Wykorzystywanymi tu białkami są: insulinopodobny czynnik wzrostu, erytropoetyna, miostatyna oraz leptyna.

Godnym uwagi jest hormon EPO wydzielany w znaczącej mierze przez nerki, przyczynia się do wzrostu erytropoezy, poprawiając w ten sposób zdolność krwi do przenoszenia tlenu oraz wytrzymałość u sportowców. Skutkiem delecji genu miostatyny oraz insercji genu IGF-1 może być wzrost siły i masy mięśni.

Inny hormon, leptyna, odpowiada z kolei za wywoływanie uczucia sytości. Może być wykorzystywany w celu szybszej utraty wagi oraz redukcji głodu. Czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego może być poddawany manipulacji w taki sposób, by skutecznie zwiększyć dopływ krwi do mięśni, płuc oraz serca, przyczyniając się do wzrostu odporności i wytrzymałości.

Doping genetyczny nieść może ze sobą szereg niebezpieczeństw. Warto wspomnieć tutaj między innymi o tym, że na skutek wzrostu poziomu EPO dojść może do wystąpienia zatrzymania akcji serca lub udaru. Co więcej, insercja tego genu nie jest w stanie zaspokoić fizjologicznej potrzeby delecji, gdy jest to konieczne.

Wykorzystując trwającą w dalszym ciągu przerwę w organizacji imprez sportowych kolejna porcja “wiedzy z zakresu dopingu…

Opublikowany przez Gramy Fair Środa, 22 kwietnia 2020

Foto wyróżniające: Freepik / DNA_chemical_structure.svg: Madeleine Price Ball, User:Madprimederivative work: Lycidas, CC BY-SA 2.5, via Wikimedia Commons

Justyna Zajdel
Copywriter z wieloletnim doświadczeniem w branży. Magister Socjologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Prywatnie miłośniczka kulinariów i podróży, które zajmują większą część jej wolnego czasu.
    Najlepsze aplikacje mobilne polskich klubów piłkarskich
    Poprzedni artykuł
    AllSporter – lokalni trenerzy personalni i wypożyczalnie sprzętu w zasięgu kciuka!
    Następny artykuł

    Może Ci się spodobać

    Komentarze

    Zostaw komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

    Więcej w Biohacking

    Doping genowy – czy da się stworzyć sportowca idealnego?
    Wpływ na osiąganie dobrych wyników sportowych mają między innymi różnego rodzaju czynniki środowiskowe oraz genetyczne. W ostatnim czasie pojawił się szereg dowodów wskazujących na to, że istnieją geny powiązane z rezultatami osiąganymi przez sportowców. Poniżej prezentujemy garść najważniejszych informacji na temat tego zagadnienia.
    Sukces sportowca zaczyna się w głowie. Neurohacking i biofeedback treningami przyszłości
    Wpływ na to, czy danemu sportowcowi uda się wygrać zawody ma – wbrew pozorom – nie tylko jego przygotowanie fizyczne. Istotną rolę odgrywa również mózg, a dokładnie odpowiednie nastawianie oraz gotowość do podjęcia walki i zmierzenia się zarówno z przeciwnikami, jak i z samym sobą. W obecnych czasach, podczas przygotowań do różnego rodzaju rozgrywek sportowych odgrywa trening mentalny, nazywany popularnie biofeedbackiem. Polskim uczonym udało się zmodernizować tę metodę bazującą na nauce.
    Piracetam w sporcie – myśl szybciej, działaj sprawniej!
    Piracetam jest najstarszym lekiem nootropowym wykorzystywanym w neurologii. Od niego się praktycznie wszystko zaczęło. Został stworzony w 1973 roku i był przedstawiany jako złoty środek na leczenie mózgu, a konkretniej zaburzenia krążenia, chorobę Alzheimera czy też utratę pamięci. Jak ten sam lek działa w sporcie? Czy jest skuteczny?
    Najpopularniejsze adaptogeny stosowane w sporcie
    Adaptogeny są roślinami i ziołami, które w pozytywny sposób wpływają na kondycję układu nerwowego i odpornościowego. Powinny się z nimi zaprzyjaźnić wszystkie osoby aktywne fizycznie. Adaptogeny gwarantują szybką i skuteczną regenerację. Co więcej, przyczyniają się do wydłużenia czasu trwania treningu. Jakie są najpopularniejsze adaptogeny dla sportowców?